راه و رسم طلبگي
ArticleID PicAddress Subject Date
{ArticleID}
{Header}
{Subject}

{Comment}

 {StringDate}
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
  • عنوان :  
  • زی طلبگی؛ هنجارشناسی جلوه‌های رفتاری حوزویان  
  • نویسنده :  
  • محمد عالم‌زاده نوری  
  • تعداد بازدید :  
  • 19094  
  •  فهرست کتاب
  • فصل دوم:شاخص‏ها و ملاك‏های كلی

    برای داوری درباره خوبی و بدی رفتار آدمیان و صفات و جلوه‏های ظاهری آنان، مهم‏ترین عنصر، یافتن شاخص‏ها و معیارهایی است كه با آن بتوان بایستگی یا ناشایستگی را محك زد. این شاخص‏ها، به عنوان قوانین و قضایای كلی، كبرای قیاس اخلاقی‏اند و استدلال ما را بر خوبی یا بدی یك رفتار یا حالت، كامل می‏كنند. هر یك از این ملاك‏ها، حد وسط احتجاج، یا حد مشتركی است كه واسطه اثبات خوبی یا بدی بر فعل یا حالتی می‏شود. می‏توان این شاخص‏ها را «قواعد رفتار» یا «اصول عمل» نامید. این شاخص‏ها، بایدها و نبایدهای كلانی هستند كه بر مصادیق متنوع و فراوانی سایه می‏گسترند.

    ویژگی مهم این قوانین كلی، آن است كه در گذر زمان و با دگرگونی شرایط تغییر نمی‏كنند و اختصاص به فرد یا محیط ویژه‏ای ندارند. این گزاره‏ها به صورت قضایای حقیقیه ـ و نه ناظر به مصادیق موجود خارجی ـ بیان می‏شوند؛ یعنی هرگاه فردی از افراد موضوع تحقق یابد، حكم خوبی یا بدی به دنبال آن خواهد آمد و هرگاه یك مصداق خارجی ویژگی‏های خود را از دست دهد، از تحت حكم خارج خواهد شد[1]. این اصول الزاما قضایای بدیهی نیستند و ممكن است خود برای اثبات، نیاز به دلیل عقلی یا نقلی داشته باشند.

    در این بحث ـ پیش از تمركز بر رفتارهای خاص و مصادیق ملموس، و حكم به خوبی یا بدی پاره‏ای از حالات یا رفتارهای طلبه ـ لازم است به این اصول كلی بپردازیم و درستی و نادرستی و حیطه شمول هر یك را بررسی كنیم. آن‏گاه در كاوش درباره احكام رفتارهای طلبه، به این كدهای عملیاتی استناد كنیم[2].

    همان‏گونه كه در معنای زی اشاره شد، این كلمه، جلوه ظاهری و نمود بیرونی انسان‏ها است. بنابراین، در معنای آن، وجود ناظر خارجی فرض شده است. زی طلبگی در جایی محقق می‏شود كه طلبه در معرض نگاه دیگری قرار گرفته و دیده دیگری او را می‏پاید. بنابراین، زی با ملاحظه نگاه دیگران و موضع‏گیری در مقابل قضاوت عرفی ملازمه دارد.

    ممكن است كاری ـ فی نفسه و ثبوتاً، یعنی با قطع نظر از نگاه دیگران ـ بد باشد. در این بحث به بدی یا خوبی ثبوتی افعال اشاره‏ای نداریم، بلكه خوبی و بدی آن را مقید به نگاه دیگران می‏رسیم. بدین ترتیب، بحث از عرف حلقه واسطی است كه گره از ملاك اصلی در زی طلبگی می‏گشاید و چه بسا سایر ملاك‏ها را در بر گیرد؛ یعنی ممكن است شاخص‏های دیگری كه پس از این ذكر می‏شود، قابلیت ارجاع به این شاخص (پیروی از عرف) را داشته باشد.

     


    [1]. قضیه حقیقیه، گزاره‏ای است كه در آن، حكم، به ملاحظه افراد موضوع صادر شده، نه این‏كه بر كلی موضوع ـ با صرف نظر از افرادش ـ اسناد یافته باشد. البته، وجود موضوع در واقع و نفس‏الامر در نظر گرفته شده و حكم، هم افراد موجود و هم افراد مفروض الوجود ـ هر دو ـ را دربر می‏گیرد. پس، هر موضوعی كه وجودش فرض شده گرچه اكنون موجود نباشد یا هرگز موجود نشود، داخل در موضوع است و حكم، شامل آن می‏شود. به عبارت دیگر، در قضیه حقیقه وجود خارجی موضع به طور مطلق لحظ شده، چه تحقق یافته باشد یا بعداً محقق شود، این حكم را دارد؛ نه خصوص افراد موجود.

    [2]. ذكر این نكته لازم است كه این قواعد عام، اصول اولیه می‏باشند و تنها در نگاه نخست معتبرند؛ یعنی تنها اقتضای خوبی و بدی را برای موضوع ثابت می‏كنند. می‏توان حدس زد كه این اقتضا بر اثر وجود موانعی از بین برود و این اصول مانند هر اصل دیگری استثنا بردارد. توضیح بیشتر این نكته را همراه با مثال پس از بیان آن قواعد خواهیم آورد.

    • تعداد رکورد ها : 27
    زی طلبگی