راه و رسم طلبگي
ArticleID PicAddress Subject Date
{ArticleID}
{Header}
{Subject}

{Comment}

 {StringDate}
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
  • عنوان :  
  • علم دیگر  
  • نویسنده :  
  • محمد عالم‌زاده نوری  
  • تعداد بازدید :  
  • 7829  
  •  فهرست کتاب
  • نسبت ظاهر و باطن جهان

    آن‏گونه که از تعالیم دینی بر می‏آید، نسبت ابعاد «عالم ماده» به «حقایق‏پنهانِ» جهان، نسبت حلقه به فلات است. تو گویی عالم ماده با همه عظمتی که برای ما دارد به منزله حلقه کوچکی است که در بیابان پهناوری افکنده شده باشد. آن‏چه با حواس انسان قابل درک است، ظاهر این عالم است و در مقایسه با آن سوی هستی، به منزله محیط زندگی جنین (رحم مادر) تنگ و تاریک و محدود؛

    قالَ الصّادِقُ‏علیه السلام: مَا السَّماءُ الدُّنیا فی السَّماءِ الثّانِیةِ إِلاّ کحَلقَةِ دِرعٍ مُلقاةٍ فی أَرضٍ فَلاةٍ وَ کذلِک کلُّ سَماءٍعِندَ سَماءٍ اُخری؛ [1]

    آسمان دنیا نسبت به آسمان دوّم چون حلقه‏ای از زره است که در بیابانی افکنده شده باشد؛ هم‏چنین هر آسمان نسبت به آسمان فوق خود این‏گونه است.

    ما السَّماواتُ وَ الأَرضُ عِندَ الکرسِی إِلاّ کحَلقَةِ خاتَمٍ فی فَلاةٍ وَ ما الکرسِی عِندَ العَرشِ إِلاّ کحَلقَةٍ فی‏الفَلاةِ؛ [2]

    آسمان و زمین در مقابل کرسی مانند حلقه انگشتری در بیابانی پهناور است و کرسی در مقابل عرش نیز چنین است.

    شناخت متوازن عالم

    انسان در این جهان، چون پژوهشگری است که به هدف شناسایی یک شهر و تهیه نقشه آن، به آن‏جا سفرکرده است و در مسافرخانه‏ای سکونت دارد؛ اگر این پژوهشگر بخواهد در فرصتی محدود، وظیفه خود را به‏خوبی به انجام برساند، برای جمع‏آوری اطلاعات نباید به امور جزئی و دست پایین بپردازد؛ وی موظّف است مهمّ‏ترین عناصر و اجزای این شهر را شناسایی کند و نسبت‏ها و روابط میان آن‏ها را کشف نماید؛ آن‏گاه اگر فرصتی باقی ماند، جزئیات نقشه تنظیمی خود را تکمیل کند.

    اگر فرض کنیم که این پژوهشگر، شناسایی شهر را از مسافرخانه آغاز کند و تمام زمان در اختیار خود را به شمارش آجرها یا متر کردن دقیق ابعاد آن مسافرخانه بپردازد و با کاوش فراوان، آمار مفصّلی از اجزای این منزل و طرح کاملی از نقشه آن فراهم آورد و حتی بهترین برنامه برای زندگی در آن را در گزارش پایانی خود بیاورد، آیا مسئولیت خود را به خوبی ایفا کرده است؟

    پژوهشگری که برای شناسایی شهری اعزام شده، باید از شناسایی محل سکونت خود -جز به اندازه لازم برای سکونت موقت- صرف نظر کند و زمان محدود خود را به وظیفه اصلی اختصاص دهد.

    خلقت انسان هم حکایتی این چنین دارد. اعزام انسان به این دنیا در مسافرخانه‏ای به نام «عالم طبیعت»، به هدف شناسایی جهان است. بنابراین شناسایی عالم طبیعت به عنوان جزء کوچکی از مجموعه هستی، تنها به اندازه‏ای مقبول و ارزش‏مند است که حیات موقت انسان در این مسافرخانه بدان نیاز دارد. امّا اگر همه نگاه انسان به این حلقه کوچک دوخته شود و از فلاتِ محیط بر آن غفلت کند، هر چه اطلاعات و آمار و آگاهی خود را بالاتر ببرد، به جهل خود افزوده است! اگر نسبت میان ماده و معنی نسبت حلقه و فلات باشد، مهمّ‏ترین معرفت انسان، شناسایی اجزای عالم معنی و کشف روابط پنهان میان آن‏ها و نیز مناسبات میان عالم غیب با پهنه طبیعت است.

    فیزیک، شیمی، طب، و هندسه، علم به روابط میان پدیده‏های طبیعی است و جهان هستی، گستره‏ای بسیار بزرگ‏تر از عالم طبیعت دارد. زمانی آگاهی ما از عالم ماده آگاهی کامل و مفیدی است که نسبت میان ظاهر هستی و باطن آن کشف شده، تأثیر و تأثّر متقابل میان ماده و معنی به‏دست آمده باشد. پس علم حقیقی علمی است که این فایده را داشته باشد. علم رسمی سر به سر قیل است و قال

    نی از او کیفیتی حاصل نه حال

    علم نبود غیر علم عاشقی

    مابقی تلبیس ابلیس شقی

    زان نگردد بر تو هرگز کشف راز

    گر بود شاگرد تو صد فخر راز

    کل من لم یعشق الوجه الحسن

    قرّب الرحل الیه و الرّسن

    یعنی آن کس را نباشد مهر یار

    بهر او پالان و افساری بیار

    هر که نبود مبتلایی ماه رو

    اسم او از لوح انسانی بشو

    سینه خالی ز مهر گلرخان

    کهنه انبانی بود پر استخوان

    چند و چند از حکمت یونانیان؟

    حکمت ایمانیان را هم بدان

    صرف شد عمرت به‏بحث نحو وصرف

    از اصول عشق هم خوان یک دو حرف

     × × ×

    با دف و نی، دوش آن مرد عرب

    وه چه خوش می‏گفت از روی طرب

    ایها القوم الذی فی المدرسه

    کلّ ما حصلتموها وسوسه

    فکرکم ان کان فی غیر الحبیب

    مالکم فی النشاة الاخری نصیب

    فاغسلوا یا قوم عن لوح الفؤاد

    کل علم لیس ینجی فی المعاد

    ساقیا یک جرعه از روی کرم

    بر بهایی ریز از جام قدم

    تا کند شق پرده پندار را

    هم بچشم یار بیند یار را[3]

     × × ×

    خرده کاری‏های علم هندسه

    یا نجوم و علم طب و فلسفه

    که تعلق با همین دنییستش

    ره به هفتم آسمان برنیستش

    این همه علم بنای آخور است

    که عماد بود گاو و اشتر است

    بهر استبقای حیوان چند روز

    نام آن کردند آن گیجان رموز

    علم راه حق و علم مُنزلش

    صاحب دل داند آن را یادلش[4]

    اگر آدمی در این جهان سیم، زر، نعمت و شهوت پیرامون خود را ببیند، ولی دست قدرتی که این همه را با اشاره «کنْ» برای او فراهم آورده است نبیند، همچون همان مورچه که پیش از این گفته شد کور و بی‏شعور و کوچک است.

     


    [1] بحارالانوار 385 :25 و كافى 153 :8.

    [2] بحارالانوار 2 :55.

    [3] ديوان شيخ بهايى.

    [4] مثنوى مولوى.

    • تعداد رکورد ها : 13
    علم دیگر
     
    کتاب علم دیگر