راه و رسم طلبگي
ArticleID PicAddress Subject Date
{ArticleID}
{Header}
{Subject}

{Comment}

 {StringDate}
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
  • عنوان :  
  • به كجا و چگونه  
  • نویسنده :  
  • محمد عالم‌زاده نوري  
  •  فهرست کتاب
  • اصل اول: استعانت، اعتصام

    مسافت میان انسان و خدا، مسافت درازی نیست:

    إِنَّ الّراحِلَ إِلَیک قَریبُ المَسافَة[1]

    راهی هم که در این مسافت کشیده شده راهی میان‏بر است و بلکه کوتاه‏ترین راه میان دو نقطه؛ صراط مستقیم. این راه کوتاه، بسیار روشن و واضح است:

    یا مَن سَبیلُهُ واضِحٌ لِلمُنیبین[2]

    اما پیمودن این مسیر کوتاه، بسیار دشوار است. صراط مستقیم راهی است از مو باریک‏تر و از شمشیر تیزتر[5] در چنین وضعیتی چه باید کرد؟ چه کسی توان دارد در این موقعیت لحظه‏ای دوام آورد؟ آیا جز به امداد غیبی و چنگ زدن به رشتة دست‏آویز الهی امید نجات هست؟

    وَ مَن یعتَصِم بِاللَّهِ فَقَد هُدِی إِلی صِراطٍ مُستَقیمٍ. [6]

    هر کس به خدا تمسک ورزد به راه راست هدایت گشته‏است. [7]

    فَإنَّهُ لاینالُ ذلِک إلاّ بِفَضلَک[8]

    این کمال جز با لطف مستقیم خدا هرگز دست یافتنی نیست

    کلام الهی بی‏پروا و باصراحت اعلام کرده:

    فَلَولا فَضلُ اللَّهِ عَلَیکم وَ رَحمَتُهُ مازَکی مِنکم مِن أَحَدٍ أَبَداً. [9]

    اگر فضل و رحمت خدا بر شما نمی‏بود احدی از شما تا ابد پاکیزه نمی‏گشت.

    و با این اعلام رسمی آب پاکی به دست همة آن‏ها که خیال خودسازی و تزکیه در سر می‏پرورانند ریخته‏است. یعنی تنها فضل و رحمت خداست که هدایت انسان را نتیجه می‏دهد و جز به اراده و عنایت او هیچ‏کس -هرچند پیامبر خاتم (ص) - توان هدایت انسان را ندارد. پیامبری که در میان مخلوقات خدا برترین است، پیامبری که حبیب خدا و رحمةٌ للعالمین است، پیامبری که کردگار جهان به خشنودی او می‏اندیشد[10] همین پیامبر از خدا می‏شنود:

    إِنَّک لاتَهدی مَن أَحبَبتَ وَلکنَّ اللَّهَ یهدی مَن یشاء[11]

    تو هر کس را دوست داشتی هدایت نمی‏کنی، خداست که هرکه را بخواهد هدایت می‏کند.

    این‏جاست که باید از اعماق جان ناله زد و به زبان معرفت فریاد برآورد که

    ایاک نَستَعینُ. إِهدِنَا الصِّراطَ المُستَقیمَ.

    یا مُقَلِّبَ القُلوبِ وَ الأَبصارِ، . . . یا مُحَوِّلَ الحَولِ وَ الأَحوالِ، حَوِّل حالَنا إِلی أَحسَنِ الحالِ.

    و از ناتوانی و ضعف خود و نیز قدرت دشمن شکایت به درگاه خدای مهربان برد. مِن أَینَ لِی الخَیرُ یا رَبِّ وَ لایوجَدُ إلاّ مِن عِندِک وَ مِن أَینَ لِی النَّجاةُ وَ لاتُستَطاعُ إلاّ بِک. [12]

    إِلهی إِلَیک أَشکو نَفساً بِالسّوءِ أَمّارَةً وَ بِالخَطیئَةِ مُبادِرَةً. [13]

    و کمال انسان در همین احساس عجز و ابراز ضعف در پیشگاه خداست. تا هنگامی که آدمی رو به خدا نیاورد و در مقابل او به تضرع و التماس سر بر زمین نساید، بندة خدا نیست. کسی که به توانایی و سرمایه‏های خود امیدوار است و دست قدرت خدا را نمی‏بیند  «خود» را شریک خدا گردانده و معبود دیگری می‏پرستد. کسی که برای نیروی خود ارزش قائل است و گمان می‏کند به همت و ارادة خود می‏تواند اوج بگیرد و تکامل یابد، کور خوانده‏است. این انسان مغرور سرکش، از  «بندگی» خدا فرسنگ‏ها فاصله دارد. باید این قدر اراده کند و اراده‏اش بی‏نتیجه بماند تا بفهمد که امور جهان به دست او نمی‏گردد. باید این قدر با مشکل مواجه شود که از خود به ستوه آید و خالصانه به پیشگاه او به التماس و تضرع روی‏آورد. [16]

    و مگر کمال انسان جز در این معرفت است؟

    از سوی دیگر باید دانست خدایی که هدایت انسان را به فضل و رحمت خویش گره زده، مهر و رحمت را بر خود واجب گردانده[19]

    همین مشکلات و ابتلائات را هم به لطف و کرم خود پیش‏آورده تا انسان را پیش برد و تکامل بخشد. گویی همین دعا و تضرّع، خود عین اجابت است. زیرا این مناجات و عرض شکایت به آستان او، ناشی از معرفتی به قدرت او و نیاز خویش است. همین تقاضا و التماس عین بندگی و عبودیت است. این گفتگو با خدا، غذای روح ماست. انسانیت ما را فربه می‏سازد و سلطه و سیطرة شیطان را از ما کم می‏کند[20] این شکست‏ها و ناکامی‏ها زمینه ساز رهایی از شرک و حرکت به سوی خدا است.

     

     


    [1] دعاى ابوحمزة ثمالى، اقبال الاعمال / 67.

    [2] دعاى جوشن كبير، مصباح كفعمى / 257  و نيز مفاتيح الجنان.

    [3] صِراطٌ أَدَقُّ مِنَ الشَّعرِ وَ أَحَدُّ مِنَ السَّيفِ. (كافى 312 / 8)

    [4] إِنَّ النَّبى e بَعَثَ سَرِيَّةً. فَلَمّا رَجَعوا قالَ مَرحَباً بِقَومٍ قَضَوُا الجِهادَ الأَصغَرَ وَ بَقِىَ عَلَيهِم الجِهادَ الأَكبَرَ. فَقيلَ يا رَسولَ اللَّهِ مَا الجِهادُ الأَكبَرُ؟ قالَ جِهادُ النَّفسِ. (وسائل الشيعه 161 / 15) پيامبر اكرم لشكرى را فرستاد. پس چون بازگشتند فرمود: آفرين برگروهى كه جهاد كوچك را به‏جاى آوردند و بر آن‏ها جهاد بزرگ‏تر باقى مانده است. گفته شد اى پيامبر خدا، جهاد بزرگ‏تر چيست؟ فرمود: مبارزة با نفس.

    [5] رسول اكرم: أَعدى عَدُوِّكَ نَفسُكَ الَّتى بَينَ جَنبَيكَ. (ميزان‏الحكمه، حديث 12057) بدترين دشمن تو نفس توست كه در ميان دو پهلوى تو قرار دارد. ونيز هذا مِن عَمَلِ الشَّيطانِ إِنَّهُ عَدُوٌّ مُضِلٌّ مُبينٌ. (قصص 15 :28) شيطان دشمن گمراه كنندة آشكار است.

    [6] آل‏عمران 101 :3. و نيز  «وَ اعتَصِموا بِحَبلِ اللَّهِ جَميعاً» (آل‏عمران 101 :3) فَمَن يَكفُر بِالطّاغوتِ وَ يُؤمِن بِاللَّهِ فَقَدِ استَمسَكَ بِالعُروَةِ الوُثقى  لا انفِصامَ لَها. (بقره 256 :2)

    [7] فَأَمّا الَّذينَ آمَنوا بِاللَّهِ وَ اعتَصَموا بِهِ فَسَيُدخِلُهُم فى رَحمَةٍ مِنهُ وَ فَضلٍ وَ يَهديهِم إِلَيهِ صِراطاً مُستَقيماً (نساء 175 :4)

    [8] مفاتيح الجنان، دعاى كميل

    [9] نور 21 :24.

    [10] وَ لَسَوفَ يُعطيكَ رَبُّكَ فَتَرضى (ضحى 5 :93)  فَلَنُوَلِّيَنَّكَ قِبلَةً تَرضاها (بقره 144 :2)

    [11] قصص 56 :28.  و نيز  لَيسَ عَلَيكَ هُداهُم وُلكِنَّ اللَّهَ يَهدى مَن يَشاءُ. (بقره 272 :2) إِن تَحرِص عَلى هُداهُم فَإِنَّ اللَّهَ لايَهدى مَن يُضِلُّ وَ ما لَهُم مِن ناصِرين. (نحل 37 :16).

    [12] از كجا به خوبى رسم درحالى‏كه همة خوبى پيش توست و چگونه نجات يابم درحالى‏كه جز به كمك تو امكان ندارد؟ (دعاى ابو حمزة ثمالى از امام سجاد، مفاتيح الجنان.)

    [13] خدايا به تو شكايت مى‏كنم از نفسى كه به كار بد فرمان مى‏دهد و به كار زشت سرعت مى‏گيرد. (مناجات شاكين از مناجات پانزده گانة امام سجاد، مفاتيح‏الجنان.)

    [14] وَ ماأَرسَلنا فى قَريَةٍ مِن نَبِىٍّ إِلاّ أَخَذنا أَهلَها بِالبَأساءِ وَ الضَّراءِ لَعَلَّهُم يَضَّرَّعونَ. (اعراف 94 :7)

    [15] عَرَفتُ اللَّهَ بِفَسخِ العَزائِمِ وَ حَلِّ العُقودِ وَ نَقضِ الهِمَمِ. (نهج‏البلاغه، كلمة 250) العَبدُ يُدَبِّرُ وَ اللَّهُ يُقَدِّرُ.

    [16] وَ مارَمَيتَ إِذ رَمَيتَ وَلكِنَّ اللَّهَ رَمى (انفال 17 :8) بِحَولِ اللَّهِ وَ قُوَّتِهِ أَقومُ وَ أَقعُدُ.

    [17] كَتَبَ رَبُّكُم عَلى نَفسِهِ الرَّحمَةَ (انعام 54 :6)

    [18] وَ قالَ رَبُّكُمُ ادعونى أَستَجِب لَكُم (غافر 60 :40) أُجيبُ دَعوَةَ الدّاعِ إِذا دَعانِ (بقره 186 :2) وَ ضَمِنتَ لَهُمُ الإِجابَةَ (دعاى كميل).

    [19] وَ مَن أَصدَقُ مِنَ اللَّهِ قيلاً (نساء 122 :4).

    [20] إِنَّهُ لَيسَ لَهُ سُلطانٌ عَلَى الَّذينَ آمَنوا وَ عَلى رَبِّهِم يَتَوَكَّلونَ (نحل 99 :16).

    • تعداد رکورد ها : 208
    کتاب به کجا و چگونه
     
    الی این و کیف (ترجمه عربی کتاب به کجا و چگونه)
     
    مقصد رشد اخلاقی
     
    چکیده کتاب به کجا و چگونه