راه و رسم طلبگي
ArticleID PicAddress Subject Date
{ArticleID}
{Header}
{Subject}

{Comment}

 {StringDate}
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
  • عنوان :  
  • راه و رسم طلبگی  
  • نویسنده :  
  • محمد عالم‌زاده نوری  
  •  فهرست کتاب
  • فصل پنجم: طلبه و آهنگ فعالیت‏های فصل تابستان

    تابستان اوج حرارت و شور و حیاتِ طبیعت، و هنگام به ثمر نشستنِ درختان است. طبیعتِ نوشکفتة فصل بهار، اینک پس از گذشت یک دورة چند ماهه، به بلوغ رسیده و در نهایت استواری و پختگی، آمادة عرضة تحفه‏های خویش به آدمی است. درست مقارن این رویداد زیبای طبیعی، مراکز تحصیلی (آموزش و پرورش، دانشگاه‌ها و حوزه‏ها) فعالیت رسمی خود را خاتمه می‏دهند و جمعیت عظیمی از جوانان و نوجوانان، با پایان یک دوره کوشش مستمر تحصیلی، برای تجدید قوا و کسب طراوت و نشاط، برنامة رسمی خویش را رها می‏کنند.

    کمی پیش از آن، طلاب کوشا و جوانان پر شور، در پی تنظیم یک برنامة فعالیت تازه برای حدود سه ماه فراغت رسمی، به جنب و جوش می‏افتند و با اساتید، مربیان و مشاوران، به گفت و گو می‏نشینند که «تابستان را چگونه بگذرانیم؟ در این فرصت گسترده چه نیازهایی تأمین کنیم؟ چگونه برنامه‏ریزی کنیم که بیشترین بهره را از این زمان دریافت کنیم؟»

    این‏ها سؤال‏هایی است که این روزها رواج زیادی دارد و همه، ناشی از احساس مسئولیت فراوان طلبه و درک درستِ مغتنم بودن لحظات عمر و کوشش برای بهره‌برداری بهینه از سرمایه حیات است. این نوشتار، کلیت برنامه‏ریزی تابستان طلاب را به صورتی کوتاه و گذرا مرور می‏نماید؛

    1. تابستان تعطیل نیست؛ گر چه مدارس علیمه برنامة کاری خود را تعطیل می‏کنند؛ اما طلبگی طلبه، یعنی طالب علم و کمال بودن و مسیر رشد را پیمودن، توقف بردار نیست. فرصت سه ‏ماهة تابستان، سرمایة زمانی هنگفتی است که باید با هوشمندی و مراقبت از آن بهره گرفت و اندکی مسامحه و تقصیر در استحصال آن بخشودنی نیست. تابستان زمانی معادل یک چهارم سال است که اگر به‏ خوبی احیا نشود، خسارتی بزرگ و ندامتی بزرگ‏تر پدید می‏آورد. بنابراین، تابستان را نباید تعطیل پنداشت؛ آنچه در این زمان اتفاق می‏افتد، تغییر شکل برنامة تحصیلی است. تابستان دوره رکود، سکون و توقف نیست؛ زمان آغاز یک تحصیل جدید و تنوع بخشیدن به آهنگ تکراری فعالیت‏های پیشین است. اگر جمعه‏ها و تعطیلات رسمی را از فرصت تابستان حذف کنیم و انتهای تابستان را نیز نیمة شهریور به شمار آوریم، حداقل 60 روز مفید در اختیار داریم. اکنون اگر برای هر روز، ده ساعت خالص پیش بینی کنیم، سرمایة عظیمی معادل 600 ساعت پیش روی ماست. برای این 600 ساعت زمان ارزشمند قطعاً باید تدبیری اندیشید.

    2. تابستان زمان مناسبی برای فعالیت‏های درسی رسمی نیست؛ گروهی از طلاب سخت‏کوش، ایام تابستان را امتداد ایام تحصیلی می‏شمارند و همان ادبیات، منطق، فقه، اصول و کلام را که در برنامة رسمی حوزه پیش‏بینی شده ‏است، در این ایام دنبال می‏کنند. این گروه، گرچه در اصل بهره‏برداری از زمان و تشخیص وظیفة «سخت کوشی»، شایسته ستایش‏اند و بر اثر همین تلاش، از هم‌کلاسی‏های خود در برنامة درسی حوزه پیش می‏افتند، اما از گزند دو آسیب، سالم نمی‏مانند؛

    اول: خستگی فکری و روحی که موجب عدم آمادگی برای ادامه راه در سال تحصیلی آینده خواهد شد؛ برنامه آموزشی یک نواخت و پشت سرهم، تحمل انسان‌های معمولی را در می‏نوردد و دیر یا زود، موجب سردرد، کسالت و افسردگی می‏شود. طراوت و اشتیاق در تحصیل، نعمتی است به دست آوردنی که برای نگاهداری آن تلاش باید کرد؛ یکی از مهم‌ترین عوامل حفظ طراوت و نشاط، تنوع فعالیت‏ها است؛

    قال علی: انّ هذِهِ القُلوبَ تَملُّ کما تَملّ الابدانُ فَابتَغوا لَها طَرائِفَ الحِکم[1]

    جان ما آدمیان ـ همچون تن ما ـ ملول و خسته می‏شود؛ پس برای آن حکمت‏های جدید و تازه بجویید.

    تابستان اگر رنگ و آهنگ پاییز، زمستان و بهار را حفظ کند، از دایرة حوصله ما فرا خواهد گذشت، آنگاه تلاشی که طی چند سال، موجب موفقیت سریع طلبه شده بود، بر اثر خستگی و فرسودگی یکباره، متوقف خواهد شد.

    آسیب دیگر، محروم ماندن از کسب امور لازمی است که در غیر تابستان، فرصت فراگیری آن‏ها نیست؛ طلبه علاوه بر برنامة درسی حوزه، به دانش‌ها و مهارت‏هایی نیاز دارد که خارج از سیستم رسمی حوزه، باید برای پی‏گیری و کسب آن اقدام کند. اکتفا به روند آموزشی حوزه، موجب بقای پاره‏ای از خلأها در شخصیت ما طلبه‏ها و در نهایت ناکارآمدی صنفی ما خواهد شد.

    نظام آموزشی حوزه بیشتر برای ایجاد دسته‏ای توانمندی‏های اساسی در شناخت دین و شاید شناخت فقه به معنای خاص، طراحی شده است؛ تسلط بر ادبیات عربی، منطق صوری، روش استنباط (علم اصول فقه) و.. . از جمله این توانمندی هاست. ظرف زمانی این آموزش نیز بیش از 15 سال است. طلبه در ضمن تحصیل آن توانمندی‏ها در این گستره، نیازهای فوری دیگری هم دارد که باید با تدبیر هوشمندانه، در پی رفع آن باشد؛ به بیان دیگر، علاوه بر آموزش ماهی‏گیری، به ماهی هم نیاز دارد. برای مثال آشنایی با قرآن و حدیث، برای هر طلبه و بلکه برای هر مسلمان، یک ضرورت است. طلبه در دوره تحصیل خود، مقدمات، ابزار و امکانات آشنایی با قرآن و حدیث را فرا می‏گیرد؛ درک جایگاه معرفتی قرآن و روایات، صرف و نحو و بلاغت، قدرت تجزیه و ترکیب متون، توان مراجعه به کتب لغت، شناسایی منابع، آشنایی اجمالی با علوم قرآنی و علوم حدیث، توان بهره‏گیری از تفاسیر مختلف، تفکر اصولی برای استظهار و استنباط از عبارت، روش فهم متون و.. . ، تجهیزاتی است که طلبه پس از سال‌ها تحصیل در حوزه، آرام آرام آن‏ها را فراهم می‏کند و با داشتن این تجهیزات، می‏تواند بهرة شایسته‏ای از معارف دین به دست آورد. اما نمی‏توان انکار کرد که هر طلبه ـ بلکه هر مسلمان ـ در طول مدت تحصیل، برای زندگی خویش، به آشنایی با محتوای قرآن و حدیث ـ هر چند در مراتب پایین ـ نیاز دارد. اگر فرض کنیم که تابستان و زمستان طلبه، به همین دروس متعارف صرف شود، چه زمانی برای تأمین این نیاز باقی خواهد ماند و چگونه این کاستی بر طرف خواهد شد؟

    همچنین، در روزگار ما، برای طلبه لازم است که در کنار دروس خود، حداقل یک دور آثار شهید مطهری را خوانده باشد؛ این آثار علاوه بر این‏که طلبه را با گزاره‏های محوری دین آشنا می‏کند، به پاره‏ای از مهم‌ترین پرسش‏های عصر ما پاسخ می‏دهد، توان مواجهه با نسل جوان را به ما می‏آموزد و در حقیقت معاشرت با اسلام‏شناس دردآشنای بصیری چون شهید مطهری است. این معاشرت طولانی، به انتقال حساسیت‏ها، نگرش‏ها، سلیقه‏ها، روحیات و دستگاه معرفتی آن بزرگ‏مرد می‏انجامد که این مهم برای طلبه بسیار مغتنم و حیاتی است.

    3. دانستیم که افزودن پهنای مسیر تحصیل، بر کوتاه کردن طول مسیر اولویت دارد و طلبه به جای بی‏تابی و شتاب در فراگیری متون کلاسیک، شایسته است به جامعیت برنامة خود و حفظ توازن کلان آن نظر داشته باشد و در تناسب اندام فعالیت‏های خود بکوشد؛ اکنون از این قاعده چند مورد را استثنا می‏کنیم؛

    الف. طلابی که در آزمون پایان سال، نمره قبولی لازم را نیاورده‏اند (تجدیدی‏ها)، به اضطرار باید بخشی از تابستان خود را به ترمیم نقایص سال تحصیلی اختصاص دهند.

    ب. پایه دوم ـ مشخصاً کتاب سیوطی و المنطق ـ برای طلابی که زمینه‏های آشنایی با صرف، نحو و منطق را پیش از حوزه داشته‏اند و در سال اول با موفقیت کامل از حلقه مقدماتی صرف، نحو و منطق عبور کرده‏اند؛ ادبیات عربی و منطق، دو علم مهم کاربردی است که بیشتر، از راه تمرین و تجربة عملی جذب دستگاه هاضمة علمی طلبه می‏شود. سیوطی و منطق مظفر، بسط‌یافتة آموزه‏های صمدیه و منطق پایة اول است و گره کوری از کار طلبه نمی‏گشاید. این سخن، هرگز به معنای نفی ارزش این دو کتاب نیست و به هیچ عنوان نباید توصیه به سهل‏انگاری تلقی شود، بلکه پیشنهادی است تنها و تنها برای طلابی که از نعمت خوش‏ذهنی و همت و سخت کوشی بهره‏مند هستند؛ اینان به خاطر داشتن این ویژگی‌ها، کلاس درس سیوطی و المنطق را تُنُک و کم‏مایه احساس می‏کنند و از تکرار مکررات آزرده خاطر و ملول می‏گردند. چنین کسانی، مناسب است که با برنامه‏ریزی هوشمندانه (ترجیحاً تحت نظر یک استاد یا یکی از طلاب پایه‏های بالاتر)، از اواسط پایة اول، اقدام به تحصیل فشردة این دو کتاب نمایند و تا اواخر تابستان، خود را برای آزمون ارتقایی آماده کنند.

    تنها تفاوت این طرح با برنامة رسمی پایة دوم، سرعت آن است؛ بنابراین همه کتاب سیوطی و المنطق، باید بدون ممیزی و تلخیص خوانده شود و کیفیت فهم متن نیز نباید آسیب ببیند. برای این منظور، باید از نوار درسی، استاد خصوصی و شروح موجود، و همچنین تجزیه و ترکیب فراوان عبارات عربی و تمرین گستردة قواعد منطقی بهره گرفت.

    ج. پایه ششم (مشخصاً قسمت سوم لمعه شهید و مجلّد دوم اصول مظفر)؛ طلبه پایة ششم، طی دو سال کامل، کتاب لمعه را زیر و زبر کرده و با فراز و نشیب عبارات آن کاملاً آشناست؛ زبان فقهی شهید اول و ثانی برای او تازگی ندارد و پیچ و خم‏های متن را به ‏خوبی تجربه کرده است؛ اکنون با این سرمایة علمی، آمادگی آن دارد که بدون دستگیری لحظه‏به‏لحظة استاد، به استقلال و به سرعت، باقی‏مانده کتاب را به پایان برساند. از چنین طلبه‏ای می‏توان توقع داشت که با مباحثه و مطالعة قوی، در مدت زمان کوتاهی، از عهدة لمعه برآید؛ بدون آنکه آسیب قابل ذکری به کیفیت تحصیل او وارد شود، مشروط بر این‏که کتاب را از آغاز تا به اینجا به خوبی درس گرفته باشد.[2] در جلد دوم اصول مظفّر نیز این مسئله جاری است؛ افزون بر این، حجم تحلیل‏های فنی و دشواری‏های نفس‏گیر در این مجلّد، نسبت به جلد اول، به شدّت کاهش یافته است و نیز مباحث جلد دوم، با بسط و تفصیل شگفت‏آوری در رسائل شیخ انصاری بازخوانی خواهد شد.

    مجموع ویژگی‏هایی که بیان شد، فشرده‏سازی زمان این دو متن را تجویز می‏کند، بلکه این چگونگی، معمولاً کلاس درس لمعه و اصول را در پایة ششم، برای طلاب مستعد و کوشا خسته‏کننده و کم‏فایده می‏نماید.

    د. انتهای دو کتاب رسائل و مکاسب؛ آنچه درباره لمعه و اصول فقه ذکر شد، درباره بخش پایانی کتاب رسائل و مکاسب نیز صادق است. خستگی روحی ناشی از یک دوره ارتباط مستمر با یک متن، یک قلم، یک موضوع و یک سبک نگاه که روح تنوع جو و نوگرای جوان را می‏آزارد، آن هم در لایه‏های عمیق و تخصصی دانش که به حوصله و تمرکز فراوان نیاز دارد و نیز انس گرفتن با قالب و تسلّط بر محتوای کتاب در اثر توانمندی درگیری با متن و... ، مجموعاً جواز عبور سریع از متن را برای طلبه صادر می‏کند.

    بار دیگر تأکید می‏شود که این پیشنهاد، تنها یک تدبیر برای برنامه‏ریزی علمی، براساس واقعیت‏ها و توانایی‏های طلبه است و هرگز به معنی فرو کاستن ارزش علمی این متون و یا توصیه به حذف آن‏ها نیست.

    ویژگی‌های دورة تحصیلی سطح 2

    بی‏مناسبت نیست که به بهانة ذکر خیری که از دو کتاب رسائل و مکاسب به میان آمد، به برخی از ویژگی‏های دورة تحصیلی سطح 2 بپردازیم؛ بر اساس این ویژگی‏ها، شاید بتوان دورة چهار ساله تحصیل رسائل، مکاسب و کفایه را پرفشارترین مرحلة رشد علمی طلبه دانست و از آن با عنوانِ دورة تلاطم هویت طلبه یاد کرد. این وضعیت مرهون چگونگی‏های زیر است:

    یکم. روح تنوع‏جوی جوان از دشواری کشنده و یکنواختی فرسایندة متون و تکرار مباحث، خصوصاً در علم اصول سخت گلایه‏مند است.

    دوم. بسیاری از مباحث را، به خصوص در پاره‏ای از فروع فقهی و نیز در جای جای علم اصول، بی‏فایده، انتزاعی و دور از واقعیت عینی اجتماعی می‏بیند، پس از ساعت‏ها صرف توان و هزینة مبالغ هنگفتی از سرمایة فکری و زمانی، به نکتة کارگشایی برنمی‏خورد و نسبت به بهرة فراگیری این متون، توجیه عقلانی شایسته‏ای در اختیار ندارد و در پیشگاه وجدان خود، دائماً محکوم است. جملات پراکنده‏ای از زبان بزرگان هم بر این التهاب می‏افزاید. این حکایت دردآور، نهاد حقیقت‏جوی طلبه را سخت آزرده و آشفته می‏سازد و توان فعالیت را از او می‏رباید.

    سوم. طلبه در آغاز این فراز، دست کم 6 سال به تحصیل اشتغال داشته و به عنوان یک حوزوی (روحانی) در میان مردم شناخته شده و جا افتاده است و چه بسا جامة مقدس روحانیت را نیز بر تن کرده باشد. اکنون بدنة جامعه از او توقع بسیار دارد؛ در این شرایط هر چه طلبه با اجتماع بیشتر مرتبط باشد، این انتظار و تقاضا را در نگاه و بیان تودة مردم بیشتر احساس می‏کند. به همان تناسب که آگاهی عمومی مردم بالا آمده و روابط اجتماعی پیچیده‏تر شده است، موضوعات متداول و پرسش‏های نوین هم تعدّد یافته و مسئولیت طلبه هم بیشتر شده است.

    از سوی دیگر، به دارایی‏هایی که در سال‌های نخست طلبگی اندوخته (از صرف، نحو، بلاغت، تجوید، فقه، اصول، منطق و کلام) نظر می‏کند و در میان آن سخن مشترک مناسبی برای مفاهمه با مردم ـ خصوصاً اقشار فرهیخته و تحصیل‏کرده ـ نمی‏یابد؛ اقشاری که از او انتظار دارند سخن دین خدا را در موضوعات مختلف زندگی، با تجزیه و تحلیل قوی عرضه کند و روح عطشناک آن‏ها را در آشنایی با کلیت تعالیم دین سیراب سازد.

    به این ترتیب، طلبه خود را شایسته پاسخ‌گویی به آن انتظار و تقاضا نمی‏بیند؛ آن گاه در مقایسه با دوستان و هم‏قطاران خود که روزی در کنار آن‏ها و پشت یک نیمکت درس می‏خوانده و امروز هر یک اسم و عنوان کارشناس، کارشناس ارشد، استاد، دکتر، مهندس و غیره را یدک می‏کشند، احساس خوشایندی ندارد.

    با صرف نظر از این جانب اثباتی، ثبوتاً طلبه، دست خالی است و برای زندگی شخصی خود نیز، به آشنایی با تعالیم دین بسیار بیش از آنچه که دارد، نیازمند است.

    چهارم. طلبه در این دوران، با ازدواج به فضای سازندة زندگی خانوادگی پای گذاشته و در معرض تجربه‏های جدیدی قرار می‏گیرد. این تحوّلِ بزرگ در زندگی طلبه، امواجی از مشکلات و مسائل را در زندگی او فرو نشانده؛ و البته به صورت طبیعی، مسائل تازه‏ای از جمله تدبیر معیشتی و تأمین اقتصادی، فراروی او نهاده است؛ مسائلی که طلبه، سابقة درگیری با آن‏ها را ندارد. به این ترتیب، دغدغة یک فعالیت جانبی نیز طلبه را همراهی می‏کند.

    پنجم. طلبه از تحت نظارت مدرسه خارج شده، برای تنظیم برنامة کاری خود، اختیار بیشتری دارد.

    ششم. طلبه در آستانة انتخاب یک گرایش تحصیلی قرار دارد، ولی هنوز آگاهی‏های لازم برای انتخاب رشتة تخصصی و ورود به آن را کسب نکرده است.

    این همه در صورتی است که طلبه فعالیت خود را به تحصیل دروس رسمی حوزه محصور کرده باشد و هیچ هنر، دانش و توان دیگری نیاموخته باشد. اما اگر در حاشیة فعالیت‏های تحصیلی رسمی، آگاهی‏ها و مهارت‏های دیگری نیز اندوخته باشد، هیچ یک از عوارض پیش گفته بر او چیره نخواهد شد.

    رهایی از این گرداب سهمگین، در گرو یکی از این دو پیشنهاد است: استقامتی فراوان بیش از طاقت نوع طلبه‏ها، یا تنوعی در برنامة کاری که ترمیم‏کنندة همة آن کاستی‏ها و عوارض باشد.

    برخی از دروس جنبی موجود در نظام آموزشی حوزه، به هدف رفع همین نارسایی‏ها در برنامة علمی طلبه تعبیه شده است. مراکز تخصصی و مؤسسات علمی وابسته به حوزه نیز در شرایط کنونی، همین نقش را در زندگی شخصی طلبه ایفا می‏کنند. به نظر می‏رسد، طلابی که جذب این مجموعه‏ها می‏شوند گرچه در نگاه نخست، از برنامة تعریف شده اصلی، اندکی خارج می‏شوند، ولی در نظر نهایی، از توازن شخصیتی و جامعیت صنفی بیشتری برخوردار هستند و در ادامة مسیر، پرشورتر، موفق‏تر و مؤثرتر ظاهر می‏شوند.

    پیشنهادی که در این نوشته برای برنامة تابستانی طلاب ارائه شده، ناظر به این واقعیت‏ها (آینده طلبه در دوره سطح دو) بوده است.

    در تابستان چه کنیم؟

    1. بدون تردید، فصل تابستان باید خستگی 9 ماه تلاش علمی سنگین را بزداید و نشاط و طراوت تحصیلی را بازسازی کند. به همین منظور لازم است:

    الف. برنامه کاری طلبه به صورتی متفاوت با رویة گذشته او طراحی شود تا یک‌نواختی برنامه به فرسایش روحی او نینجامد.

    ب. تنوع شایسته‏ای در فعالیت‏های فصل تابستان در نظر گرفته شود.

    ج. در صورت امکان، تابستان در یکی از مناطق خوش آب و هوا و خنک سپری شود و یا دست کم یک برنامة مسافرت کوتاه، به هدف تجدید قوا در نظر گرفته شود.

    شهر مقدس قم، گرچه از نظر امکانات تحصیلی برای طلبه، بهترین جا است، اما به جهت آب و هوای گرم و خشک، و کمبود مناظر طبیعی، مکان مناسبی برای گذران فصل تابستان نیست، در عین حال، کسانی که امکان انتقال به جای دیگری را ندارند، با افزودن برخی برنامه‏های تفریحی و ورزشی علاوه بر بهره‏گیری علمی فراوان از فصل تابستان باید در صدد تأمین این نیاز نیز باشند.

    2. از آنجا که پیمودن راه بدون همراه دشوار است، مناسب است که دوستان طلبه، در برنامة تابستانی خود، نوعی مشارکت جمعی را تجربه کنند. کمترین اندازة این مشارکت، همفکری، همکاری و همدلی «دو» طلبه در برنامة تابستانی است.

    3. تابستان بهترین فرصت برای مطالعات متفرقه است؛ منظور از این امور، دانش‌هایی است که برای طلبه لازم است و امکان تحصیل آن در ایام درسی وجود ندارد. پیش از این به «آشنایی با قرآن و حدیث» و نیز «آثار شهید مطهری»، به عنوان مهم‌ترین مصادیق این مطالعات اشاره کردیم. اینک چند نمونة دیگر را یادآور می‏شویم:

    الف. هویت صنفی روحانی؛ اطلاع انسان از موقعیت و محیطی که در آن قرار گرفته، به او کمک می‏کند که از فرصت‏ها و امکانات، بهتر استفاده کند. کسی که امکانات خود را خوب نمی‏شناسد و یا با خطرات و آسیب‏ها آشنا نیست، در تشخیص وظیفه خود دچار مشکل می‏شود. بسیار مناسب است که طلبه ضمن کار حوزوی خود، گاه از فضای روزمرّه فاصله بگیرد و از افقی دورتر به محیط حوزه، به اهداف، رسالت‏ها و سرمایه‏ها نظر افکند و چشم‏انداز وظایف آینده خود را براساس آن ترسیم کند. چنین نگاهی، جهت‏گیری اصلی حرکت او را اصلاح می‏کند.

    ب. مباحث کلامی جدید؛ آشنایی با برخی مباحث بنیادین که بنای اندیشه و عمل انسان بر آن استوار است و امروزه دچار ابهام‏های فراوان است، برای طلبه، هم در زندگی شخصی و هم در ارتباط اجتماعی، به خصوص با نسل جوان، ضروری است. بخش عمده‏ای از این مباحث در آثار شهید مطهری قابل دست‌یابی است. در عین حال، مناسب است که به صورت مستقل نیز به آن پرداخته شود.[3]

    ج. کتب اخلاقی؛ آشنایی با اخلاق الهی، به عنوان مهم‌ترین هدف بعثت انبیاء، برای هر انسانی به طور عموم، و برای طلبه به خصوص لازم است. تنظیم سلوک فردی و اجتماعی انسان بر اساس هنجارهای دینی، به این آشنایی وابسته است. انس طلبه با این مباحث، موجب ارتباط با عمق پیام دین می‏شود و یک ضرورت به شمار می‏رود.

    د. تاریخ؛ ضرورت مطالعة تاریخ اسلام و تاریخ سیاسی معاصر، امروزه بسیار روشن است؛ احاطه بر تاریخ که داستان زندگی ما انسان‌ها در اعصار گذشته و در لباس دیگران است، توان تجزیه و تحلیل رخدادهای تاریخی، هم چنین هوشمندی سیاسی انسان را بالا می‏برد و از گرفتاری در دام فریب ایمن می‏گرداند.

    4. تحصیل علم تا سال‌های متمادی مهم‌ترین وظیفه طلبه است. دسته‏ای از مهارت‏ها، مسیر تحصیل علم را هموار و سرعت آن را زیاد می‏نماید. به دست آوردن این مهارت‏ها برای طلبه، به منزله دست‌یابی به یک ابزار پیشرفته است که او را با صرف انرژی اندک، به نتایج بزرگ می‏رساند. بخشی از این مهارت‏ها عبارت است از تندخوانی، درک مطلب، تقویت حافظه، تمرکز، خلاصه‏نویسی، یادداشت‏برداری، مباحثه، برنامه‏ریزی تحصیلی، تندنویسی، کتاب‏شناسی، نویسندگی، ویراستاری، روش‏پژوهش و.. . برخی مهارت‏های عمومی نیز برای طلبه مفید و در کارآمدی او مؤثر است؛ مانند خوشنویسی، تجوید و قرائت قرآن، آشنایی عمومی با کامپیوتر، اینترنت، ماشین‏نویسی (تایپ)، رانندگی وسایط نقلیه، فنون نظامی و برخی از ورزش‏ها. فراغت ایام تابستان، زمان مناسبی برای تحصیل این مهارت‏ها است.

    5. تابستان، بهترین فرصت برای انجام فعالیت‏های فرهنگی است. ضرورت فعالیت فرهنگی و چگونگی تعبیه آن در برنامه کاری طلبه، پیش از این به تفصیل بیان شده‏است.

    ***

    به روشنی پیداست که تراکم این همه فعالیت، از گنجایش یک فصل تابستان بیشتر است و نمی‏توان همة این اهداف را در فرصت دو یا سه ماه دنبال کرد، اما می‏توان با برنامه‏ریزی درست و اجرای جدّی آن، بیشترین و بهترین بهره را از فصل تابستان برد و نیز می‏توان این فعالیت‏ها را برای چند تابستان متوالی در نظر گرفت و چشم‏انداز کاری چند ساله‌ای را طراحی کرد.

     


    [1]. نهج البلاغه، حكمت 91 و 197.

    [2]. ویژگی‏های كتاب لمعه و كیفیت تحصیل‏آن در مقالات ضمیمه در جلد دوم کتاب خواهد آمد.

    [3]. متونی كه توسط مؤسسه آموزشی ـ پژوهشی امام خمینی برای دوره آموزش تابستانی دانشجویان «طرح ولایت» آماده شده است، برای این منظور مفید است، به خصوص آشنایی دانشجویان با این مطالب اقتضا دارد، طلابی كه قصد ارتباط با نسل دانشجوی كشور را دارند، از احاطه كافی نسبت به آن برخوردار باشند.

    • تعداد رکورد ها : 97
    017